Nguyên nhân ung thư lưỡi thường gặp hiện nay ít người biết

Nguyên nhân ung thư lưỡi đang trở thành chủ đề được nhiều người quan tâm khi tỷ lệ ung thư khoang miệng ngày càng có xu hướng trẻ hóa và gia tăng nhanh chóng. Điều đáng lo ngại là không ít trường hợp phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, phần lớn do chủ quan, thiếu kiến thức về các yếu tố nguy cơ cũng như những nguyên nhân âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm.

Theo các chuyên gia ung bướu, ung thư lưỡi không phải là bệnh “đột ngột xuất hiện”, mà là kết quả của quá trình tổn thương tế bào kéo dài, chịu tác động từ nhiều yếu tố trong lối sống, môi trường và tình trạng sức khỏe tổng thể. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ những nguyên nhân ung thư lưỡi thường gặp ít người biết, từ đó chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm.

Tổng quan về ung thư lưỡi

Ung thư lưỡi là một trong những bệnh ung thư phổ biến tại khoang miệng, hình thành khi các tế bào trong cấu trúc lưỡi xảy ra biến đổi ác tính và phát triển mất kiểm soát. Phần lớn các trường hợp bắt nguồn từ tế bào biểu mô vảy – lớp tế bào mỏng bao phủ bề mặt lưỡi. Khi bệnh tiến triển, trên lưỡi có thể xuất hiện các tổn thương hoặc khối u bất thường gây ảnh hưởng đến chức năng ăn uống và giao tiếp.

Tùy theo vị trí tổn thương, ung thư lưỡi được chia thành ung thư ở phần trước lưỡi và phần sau lưỡi. Trong đó, ung thư xuất hiện ở vùng đáy lưỡi thường có liên quan mật thiết đến khu vực hầu họng và đôi khi được xếp vào nhóm ung thư vòm họng. Việc xác định chính xác vị trí khối u đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm với các dấu hiệu không rõ rệt, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua. Các triệu chứng chỉ trở nên rõ ràng khi bệnh ung thư đã bước sang giai đoạn nặng hơn. Trước đây, bệnh thường gặp ở nam giới trung niên và lớn tuổi, tuy nhiên những năm gần đây, ung thư lưỡi có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.

Vì vậy, khi nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào ở lưỡi như đau kéo dài, loét không lành hoặc sưng cứng, người bệnh nên chủ động thăm khám sớm. Việc phát hiện kịp thời không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn cải thiện đáng kể tiên lượng và chất lượng cuộc sống.

Các giai đoạn của ung thư lưỡi

Ung thư lưỡi được phân chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, dựa trên kích thước khối u, mức độ xâm lấn và khả năng di căn. Việc xác định chính xác giai đoạn giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và tiên lượng bệnh hiệu quả hơn.

Giai đoạn 0 (tiền ung thư): Giai đoạn 0 còn được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ. Lúc này, các tế bào bất thường mới chỉ xuất hiện trên bề mặt niêm mạc lưỡi và chưa xâm nhập vào các lớp mô sâu hơn. Ung thư lưỡi ở giai đoạn này chưa có khả năng lan rộng và thường có tiên lượng rất tốt nếu được phát hiện sớm.

Giai đoạn 1: Ở giai đoạn 1, các tế bào ung thư bắt đầu xâm lấn vào mô lưỡi bên dưới. Khối u thường có kích thước nhỏ, không vượt quá 2cm và chưa lan sang hạch bạch huyết hay các cơ quan lân cận.

Giai đoạn 2: Ung thư lưỡi giai đoạn 2 được xác định khi khối u có kích thước lớn hơn 2cm nhưng chưa vượt quá 4cm. Tuy nhiên, các tế bào ung thư vẫn chưa di căn đến hạch bạch huyết hoặc các bộ phận khác trong cơ thể.

Giai đoạn 3: Ở giai đoạn này, khối u có thể đã phát triển vượt quá 4cm. Trong một số trường hợp, ung thư có thể bắt đầu lan đến một hạch bạch huyết ở vùng cổ, với kích thước hạch nhỏ (dưới 3cm). Mức độ xâm lấn lúc này đã nghiêm trọng hơn và cần can thiệp điều trị tích cực.

Giai đoạn 4: Giai đoạn 4 là giai đoạn tiến triển nặng của ung thư lưỡi và được chia thành ba mức độ:

• Giai đoạn 4A: Khối u lan rộng sang các cấu trúc lân cận như môi, sàn miệng hoặc các mô xung quanh.
• Giai đoạn 4B: Ung thư đã di căn đến hạch bạch huyết lớn (trên 6cm) hoặc lan đến hạch ở cả hai bên cổ.
• Giai đoạn 4C: Các tế bào ung thư đã di căn xa, ảnh hưởng đến những cơ quan nội tạng khác như phổi, gan hoặc xương.

Các giai đoạn của ung thư lưỡi

Tỷ lệ mắc ung thư lưỡi hiện nay có đáng lo ngại không?

Theo số liệu từ các tổ chức ung thư quốc tế:

• Ung thư khoang miệng nằm trong top 20 loại ung thư phổ biến trên toàn cầu
• Riêng ung thư lưỡi chiếm tỷ lệ cao trong nhóm này
• Xu hướng trẻ hóa độ tuổi mắc bệnh đang ngày càng rõ rệt, đặc biệt ở nam giới

Tại Việt Nam, các bác sĩ chuyên khoa ghi nhận số ca ung thư lưỡi đến khám ở giai đoạn muộn vẫn còn cao, chủ yếu do thiếu kiến thức về nguyên nhân và dấu hiệu sớm.

Nguyên nhân ung thư lưỡi thường gặp hiện nay

Những nguyên nhân ung thư lưỡi phổ biến không nên chủ quan

Ung thư lưỡi là một trong những bệnh lý ác tính nguy hiểm ở vùng khoang miệng, có thể tiến triển âm thầm nếu người bệnh không chú ý đến các yếu tố nguy cơ. Dưới đây là những nguyên nhân ung thư lưỡi thường gặp mà bạn cần đặc biệt lưu tâm:

Thói quen hút thuốc lá kéo dài

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc lá là tác nhân hàng đầu làm gia tăng nguy cơ ung thư ở người. Không chỉ gây ung thư phổi, các chất độc trong khói thuốc còn trực tiếp tổn thương niêm mạc khoang miệng và lưỡi, làm tăng nguy cơ ung thư lưỡi và ung thư vùng hầu họng.

Lạm dụng rượu bia và chất kích thích

Việc sử dụng rượu bia với tần suất cao trong thời gian dài khiến niêm mạc lưỡi bị bào mòn, tạo điều kiện cho các tế bào bất thường phát triển. Thống kê cho thấy phần lớn bệnh nhân ung thư lưỡi có tiền sử uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng các chất kích thích.

Tiếp xúc thường xuyên với bức xạ

Những người làm việc trong môi trường có cường độ bức xạ cao, nếu không được bảo hộ đầy đủ, có nguy cơ cao mắc các bệnh ung thư vùng miệng, trong đó có ung thư lưỡi.

Yếu tố di truyền

Di truyền cũng được xem là một trong những nguyên nhân ung thư lưỡi. Nếu trong gia đình có người từng mắc bệnh, các thế hệ sau cần chủ động tầm soát sớm để phát hiện nguy cơ tiềm ẩn.

Nhiễm virus HPV

Một số chủng virus HPV nguy cơ cao có liên quan mật thiết đến ung thư vùng miệng – lưỡi. Việc nhiễm HPV kéo dài có thể làm biến đổi tế bào và dẫn đến ung thư nếu không được kiểm soát kịp thời.

Chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học

Thiếu hụt vitamin (như vitamin D, E), chất xơ và các dưỡng chất từ rau xanh, trái cây làm suy giảm sức đề kháng của niêm mạc miệng. Bên cạnh đó, thói quen ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn cũng góp phần làm tăng nguy cơ ung thư lưỡi.

Trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài

Axit dạ dày trào ngược lên khoang miệng trong thời gian dài có thể gây kích ứng, viêm loét lưỡi và làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ác tính.

Thói quen nhai trầu

Nhai trầu là tập quán phổ biến ở một số quốc gia Đông Nam Á. Tuy nhiên, các thành phần trong trầu cau có thể gây tổn thương niêm mạc miệng, làm tăng nguy cơ ung thư lưỡi nếu duy trì lâu dài.

Vệ sinh răng miệng kém và các vấn đề nha khoa

Răng mọc lệch, sắc cạnh hoặc răng giả không phù hợp có thể cọ xát liên tục vào lưỡi, gây tổn thương mãn tính. Nếu không được điều chỉnh sớm, đây cũng là yếu tố thuận lợi dẫn đến ung thư lưỡi.

Nhìn chung, phần lớn các nguyên nhân ung thư lưỡi đều liên quan đến thói quen sinh hoạt và lối sống. Việc chủ động thay đổi hành vi, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và khám răng miệng định kỳ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Nguyên nhân ung thư lưỡi không thể không kể đến việc lạm dụng rượu bia

Dấu hiệu nhận biết ung thư lưỡi

Ung thư lưỡi là một trong những bệnh lý ác tính vùng khoang miệng có diễn tiến âm thầm, các triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với viêm loét thông thường. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Đau lưỡi kéo dài, cảm giác vướng cộm: Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau âm ỉ hoặc như có dị vật bám trên lưỡi. Do cơn đau thường nhẹ và không liên tục nên dễ bị bỏ qua, khiến bệnh tiến triển nặng hơn.

Xuất hiện mảng trắng hoặc mảng đỏ bất thường trên lưỡi: Các mảng trắng (bạch sản) hoặc mảng đỏ có xu hướng bám chặt vào bề mặt lưỡi, khó bong ra. Theo thời gian, chúng có thể lan rộng và dễ chảy máu dù không có tác động mạnh.

Nổi hạch vùng cổ: Hạch cổ sưng cứng, nổi rõ và ít di động có thể là dấu hiệu cho thấy tế bào ung thư đã lan sang hệ bạch huyết. Đây thường là biểu hiện của bệnh ở giai đoạn tiến triển hơn.

Đau tăng dần, ảnh hưởng đến ăn nhai và nói chuyện: Khi ung thư lưỡi phát triển, cảm giác đau trở nên dữ dội hơn, gây khó khăn khi nhai, nói hoặc nuốt. Cơn đau có thể lan lên tai, đặc biệt khi ăn đồ cay nóng.

Chảy máu trong khoang miệng, tăng tiết nước bọt: Người bệnh có thể nhận thấy nước bọt lẫn máu khi khạc nhổ, kèm theo tình trạng tiết nước bọt nhiều bất thường.

Hơi thở có mùi hôi kéo dài: Do tế bào lưỡi bị tổn thương và hoại tử, khoang miệng có thể xuất hiện mùi hôi khó chịu, không cải thiện dù đã vệ sinh răng miệng kỹ lưỡng.

Khó nuốt, khó nói: Sự xâm lấn của khối u khiến lưỡi và hàm kém linh hoạt, gây cản trở rõ rệt đến khả năng phát âm và nuốt thức ăn.

Sụt cân không rõ nguyên nhân: Đau đớn khi ăn uống khiến người bệnh chán ăn, ăn ít dần, từ đó dẫn đến giảm cân nhanh chóng dù không thay đổi chế độ sinh hoạt.

Vết loét lâu lành trên lưỡi: Các vết loét xuất hiện ngày càng nhiều, kích thước không đồng đều, dễ chảy máu và không lành sau nhiều tuần. Một số trường hợp có thể tiết dịch trắng khi ấn vào vùng tổn thương.

Rối loạn tiêu hóa và mệt mỏi kéo dài: Người bệnh có thể gặp tình trạng đầy bụng, chán ăn, buồn nôn, thậm chí đi ngoài có máu. Cơ thể ngày càng suy nhược, thường xuyên mệt mỏi và uể oải.

Tổn thương lan rộng trong khoang miệng: Vùng nướu, đáy lưỡi, đầu lưỡi hoặc bề mặt lưỡi bị viêm loét nghiêm trọng, kèm cảm giác tê bì trong miệng.

Các dấu hiệu khác cần lưu ý

• Cảm giác nghẹn ở cổ họng kéo dài
• Hàm và lưỡi bị cứng
• Giọng nói thay đổi
• Xuất hiện khối u hoặc mảng cứng bất thường trên lưỡi

Xem thêm thông tin chi tiết: Dấu hiệu của ung thư lưỡi bạn dễ bỏ qua nhất

Cách phòng ngừa ung thư lưỡi hiệu quả

Ung thư lưỡi là một trong những bệnh lý ác tính vùng khoang miệng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện sớm. Việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng. Dưới đây là những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà bạn nên áp dụng hằng ngày:

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và lành mạnh: Một chế độ ăn cân đối giúp tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ niêm mạc miệng. Nên bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu và thực phẩm giàu vitamin A, C, E. Hạn chế món chiên rán, nướng nhiều dầu mỡ; ưu tiên các phương pháp chế biến như luộc, hấp. Ngoài ra, có thể sử dụng các gia vị tự nhiên như tỏi, gừng, nghệ để tăng hương vị món ăn, đồng thời giảm lượng muối và bột ngọt trong khẩu phần hằng ngày.

Chăm sóc và vệ sinh răng miệng đúng các: Răng miệng không được vệ sinh tốt có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tổn thương niêm mạc lưỡi. Nên sử dụng bàn chải lông mềm để tránh gây trầy xước hoặc chảy máu, kết hợp dùng chỉ nha khoa thay cho tăm xỉa răng. Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày và súc miệng bằng dung dịch phù hợp để giữ khoang miệng luôn sạch sẽ.

Duy trì thói quen vận động thường xuyên: Tập thể dục đều đặn giúp cơ thể tăng sức đề kháng, cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ phòng ngừa nhiều bệnh lý, trong đó có ung thư. Chỉ cần 30 phút vận động mỗi ngày với các bài tập nhẹ như đi bộ, yoga hoặc đạp xe cũng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tổng thể.

Loại bỏ các thói quen có hại: Hút thuốc lá và sử dụng rượu bia thường xuyên là những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm tăng khả năng mắc ung thư lưỡi. Việc từ bỏ thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn không chỉ giúp bảo vệ khoang miệng mà còn cải thiện sức khỏe toàn diện.

Khám răng miệng định kỳ và theo dõi dấu hiệu bất thường: Nên thăm khám nha khoa định kỳ để kiểm tra sức khỏe răng miệng và phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như vết loét lâu lành, mảng trắng hoặc đỏ trên lưỡi, cảm giác đau rát hoặc tê kéo dài, bạn cần đi khám chuyên khoa sớm để được chẩn đoán và xử lý kịp thời.

Cách phòng ngừa ung thư lưỡi hiệu quả

Xem thêm

• Ung thư lưỡi có lây không? Hiểu đúng để tránh lo lắng sai lầm
• Ung thư lưỡi có nguy hiểm không? Nhận biết sớm để tăng cơ hội sống
• Ung thư lưỡi sống được bao lâu? Tỷ lệ sống của bệnh

Kết luận

Nguyên nhân ung thư lưỡi không chỉ đến từ những thói quen quen thuộc như hút thuốc hay uống rượu bia, mà còn bắt nguồn từ nhiều yếu tố ít người biết như nhiễm HPV, suy giảm miễn dịch hay tổn thương mạn tính kéo dài. Việc hiểu đúng và đầy đủ về các nguyên nhân này là chìa khóa quan trọng giúp phòng ngừa, phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về nguyên nhân ung thư lưỡi (FAQ)

Ung thư lưỡi có di truyền không?

Ung thư lưỡi không di truyền trực tiếp, nhưng yếu tố gen và môi tr

ường sống có thể làm tăng nguy cơ.

Không hút thuốc có bị ung thư lưỡi không?

Có. Nhiễm HPV, suy giảm miễn dịch và các yếu tố khác vẫn có thể gây bệnh.

Ung thư lưỡi có phòng ngừa được không?

Phần lớn các trường hợp có thể phòng ngừa bằng cách loại bỏ yếu tố nguy cơ và khám định kỳ.