Ung thư hầu họng: Dấu hiệu sớm, chẩn đoán và hướng điều trị mới nhất

Ung thư hầu họng là một trong những bệnh lý ác tính vùng tai – mũi – họng có xu hướng gia tăng nhanh trong những năm gần đây, đặc biệt ở người trong độ tuổi lao động. Điều đáng lo ngại là các dấu hiệu ban đầu của bệnh thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với viêm họng, viêm amidan hoặc khàn tiếng thông thường, khiến không ít người chủ quan và bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị. Theo ghi nhận lâm sàng, nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện ung thư hầu họng khi bệnh đã bước sang giai đoạn tiến triển, làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị và tiên lượng sống. Chính vì vậy, việc hiểu đúng về ung thư hầu họng, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và nắm rõ quy trình chẩn đoán hiện nay đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng.

Ung thư hầu họng là gì?

Về mặt giải phẫu, hầu họng là một phần quan trọng của đường hô hấp và tiêu hóa, nằm ở phía trước cổ, kéo dài từ nền sọ đến sụn nhẫn với chiều dài khoảng 12cm. Khu vực này được chia thành ba vùng chính gồm: hầu mũi, hầu miệng và hầu thanh quản – mỗi vùng đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Ung thư hầu họng là tình trạng các tế bào tại vùng hầu tăng sinh bất thường và phát triển thành khối u ác tính. Phần lớn các trường hợp (trên 90%) thuộc nhóm ung thư biểu mô tế bào vảy, xuất phát từ lớp tế bào lót bề mặt hầu họng. Dựa trên yếu tố nguy cơ, bệnh thường được chia thành hai nhóm chính: ung thư hầu họng liên quan đến virus HPV và ung thư không liên quan đến HPV, trong đó hút thuốc lá và sử dụng rượu bia kéo dài là nguyên nhân phổ biến.

Không chỉ gây tổn thương tại chỗ, ung thư hầu họng còn có khả năng xâm lấn các mô lân cận và lan rộng qua hệ bạch huyết hoặc đường máu đến các cơ quan khác trong cơ thể. Chính vì vậy, việc đánh giá mức độ tiến triển của bệnh đóng vai trò rất quan trọng trong điều trị.

Trong lâm sàng, ung thư hầu họng được phân chia thành bốn giai đoạn, từ giai đoạn I đến giai đoạn IV. Việc phân giai đoạn dựa trên nhiều yếu tố như kích thước khối u, mức độ xâm lấn hạch bạch huyết và khả năng di căn xa, giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cũng như dự đoán tiên lượng cho người bệnh.

Triệu chứng ung thư hầu họng người bệnh không nên chủ quan

Ung thư hầu họng là một trong những bệnh lý ác tính vùng tai – mũi – họng có diễn tiến âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện khi triệu chứng đã rõ rệt, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn.

Dấu hiệu sớm của ung thư hầu họng

Ở giai đoạn khởi phát, các biểu hiện thường không đặc trưng, dễ bị nhầm lẫn với viêm họng, viêm tai hoặc các bệnh tai mũi họng thông thường. Đặc điểm đáng chú ý là triệu chứng thường xuất hiện khu trú một bên và kéo dài dai dẳng, không đáp ứng điều trị thông thường.

Một số dấu hiệu nghi ngờ ung thư hầu họng có thể gặp gồm:

• Khó nuốt, nuốt đau, cảm giác vướng nghẹn khi ăn uống
• Thay đổi giọng nói, khàn tiếng kéo dài
• Ngưng thở khi ngủ, cảm giác tắc nghẽn vùng họng
• Đau tai một bên, ù tai tiếng trầm, nghe kém hoặc chảy dịch tai bất thường
• Ho khạc ra máu, có mùi hôi miệng kéo dài
• Xuất hiện khối hạch ở cổ cùng bên với tổn thương, hạch ngày càng to, cứng, ít di động

Ở giai đoạn tiến triển, khối u vùng hầu họng có thể chảy máu bất thường. Người bệnh cũng có thể gặp các biểu hiện toàn thân như mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, da xanh xao, suy nhược cơ thể.

Nuốt nghẹn tăng dần là triệu chứng ung thư hầu họng

Ảnh hưởng của ung thư hầu họng đến sức khỏe

Ung thư hầu họng không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến chức năng ăn uống, hô hấp, giao tiếp mà còn tác động lớn đến tâm lý người bệnh. Căng thẳng, lo âu, suy sụp tinh thần kéo dài có thể ảnh hưởng đến cả người thân trong gia đình, làm giảm chất lượng cuộc sống toàn diện.

Biến chứng nguy hiểm nếu phát hiện muộn

Khi không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, ung thư hầu họng có nguy cơ di căn sang hạch cổ, phổi, xương hoặc các cơ quan khác, làm giảm đáng kể tiên lượng sống.

Bên cạnh đó, quá trình điều trị cũng có thể gây ra một số biến chứng như:

• Sau xạ trị: khô miệng kéo dài, sâu răng, rối loạn vị giác, viêm niêm mạc
• Sau phẫu thuật: nhiễm trùng vết mổ, tụ máu, ảnh hưởng chức năng vùng họng

Nguyên nhân gây ung thư hầu họng

Ung thư hầu họng có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó nổi bật nhất là sự kết hợp giữa tác nhân virus và thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp, đã được ghi nhận rõ ràng trong y khoa:

Virus HPV: HPV được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến ung thư hầu họng hiện nay. Khi nhiễm HPV, đặc biệt là chủng HPV16, virus có thể tạo ra các protein làm rối loạn cơ chế kiểm soát phân chia và phát triển tế bào. Các tế bào niêm mạc vùng hầu họng vì thế tăng sinh bất thường, lâu dần hình thành khối u ác tính. Thực tế cho thấy, đa số các trường hợp ung thư hầu họng dương tính với HPV có liên quan trực tiếp đến HPV16 và tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao hơn nữ.

Thuốc lá: Hút thuốc lá hoặc sử dụng các sản phẩm chứa thuốc lá như xì gà, thuốc lá nhai đều gây tổn thương liên tục lên lớp tế bào lót vùng họng. Để bù đắp cho những tế bào bị phá hủy, cơ thể buộc phải tăng tốc quá trình phân chia tế bào. Càng phân chia nhiều, nguy cơ sai sót trong sao chép DNA càng cao, từ đó làm tăng khả năng xuất hiện các tế bào bất thường và tiến triển thành ung thư hầu họng.

Rượu bia: Việc sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên có thể làm suy giảm khả năng tự sửa chữa DNA của tế bào niêm mạc cổ họng. Khi các tổn thương tế bào không được khắc phục hiệu quả, nguy cơ biến đổi ác tính sẽ gia tăng, đặc biệt khi rượu bia kết hợp với thuốc lá.

Nhìn chung, ung thư hầu họng không hình thành trong ngày một ngày hai mà là kết quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố nguy cơ. Nhận diện sớm nguyên nhân và chủ động thay đổi lối sống là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

HPV là nguyên nhân gây ra ung thư hầu họng

Đối tượng có nguy cơ mắc phải ung thư hầu họng?

Ung thư hầu họng là một trong những bệnh lý ác tính vùng tai – mũi – họng có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Trên thực tế, bệnh không phân bố đồng đều mà tập trung nhiều hơn ở một số nhóm đối tượng nhất định.

Nam giới trong độ tuổi trung niên được xem là nhóm có nguy cơ cao hơn so với nữ giới. Nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen sinh hoạt kém lành mạnh như hút thuốc lá và sử dụng rượu bia thường xuyên trong thời gian dài – những yếu tố đã được chứng minh có mối liên hệ chặt chẽ với ung thư hầu họng.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải ung thư hầu họng

Bên cạnh đó, nhiều yếu tố khác cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Đáng chú ý nhất là việc hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và nhiễm virus HPV, đặc biệt là chủng HPV-16. Ngoài ra, những người có tiền sử ung thư vùng đầu – cổ hoặc từng trải qua xạ trị tại khu vực này cũng cần được theo dõi sát sao hơn.

Không chỉ dừng lại ở đó, một số yếu tố nguy cơ ít gặp nhưng vẫn có vai trò nhất định bao gồm chế độ ăn thiếu rau xanh và trái cây, tình trạng dinh dưỡng kém, thói quen nhai trầu, hút cần sa hoặc phơi nhiễm với amiăng trong môi trường sống và làm việc. Ở mức độ sâu hơn, các bất thường di truyền như đột biến gen P53 hay CDKN2A cũng được ghi nhận có liên quan đến sự hình thành ung thư hầu họng.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán ung thư hầu họng

Quy trình chẩn đoán Ung thư hầu họng thường bắt đầu bằng việc thăm khám lâm sàng toàn diện vùng tai – mũi – họng kết hợp đánh giá sức khỏe tổng quát. Ở những trường hợp tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện toàn thân do ảnh hưởng của tình trạng nhiễm độc ung thư. Bác sĩ sẽ chú ý tìm dấu hiệu khối u lan rộng sang các khu vực lân cận như mũi xoang, tai giữa, khoang miệng hay họng miệng. Khi nghi ngờ tổn thương ác tính, các phương pháp cận lâm sàng chuyên sâu sẽ được chỉ định để làm rõ chẩn đoán.

X-quang thường được sử dụng trong những trường hợp cần đánh giá tổn thương lan rộng, đặc biệt khi có dấu hiệu xâm lấn hoặc phá hủy nền sọ. Một số tư thế chụp đặc hiệu hoặc kết hợp với CT-scan giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quát hơn về mức độ tổn thương xương.

Chụp cắt lớp vi tính (CT) là phương tiện quan trọng trong việc xác định kích thước khối u, ranh giới tổn thương và khả năng xâm lấn các cấu trúc xung quanh. Trong một số trường hợp, CT có thể được phối hợp với PET nhằm đánh giá hoạt động chuyển hóa của khối u và phát hiện sớm di căn.

Chụp cộng hưởng từ (MRI) cho hình ảnh rõ nét về mô mềm, giúp phân tích chi tiết các vùng như amidan, đáy lưỡi hay thành họng. Phương pháp này đặc biệt có giá trị trong việc xác định chính xác phạm vi khối u và hỗ trợ lập kế hoạch điều trị.

Bên cạnh các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, nội soi hầu họng đóng vai trò then chốt. Nội soi cho phép quan sát trực tiếp tổn thương nghi ngờ và lấy mẫu mô để sinh thiết. Kết quả giải phẫu bệnh từ sinh thiết là tiêu chuẩn vàng giúp khẳng định bản chất ung thư, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác và hướng điều trị phù hợp.

Điều trị ung thư hầu họng hiện nay

Điều trị ung thư hầu họng đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa nhiều phương pháp khác nhau nhằm đạt được mục tiêu cao nhất là kiểm soát bệnh, đồng thời bảo tồn tối đa chức năng nói và nuốt cho người bệnh. Việc lựa chọn phác đồ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí khối u, kích thước, giai đoạn bệnh, tình trạng di căn, độ tuổi, thể trạng, bệnh lý đi kèm và nguyện vọng của bệnh nhân.

Các phương pháp điều trị nội khoa

Xạ trị: Xạ trị đóng vai trò quan trọng trong điều trị ung thư hầu họng ở hầu hết các giai đoạn. Phương pháp này sử dụng tia bức xạ năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư và ức chế sự phát triển của các tế bào ác tính mới. Trong nhiều trường hợp, xạ trị có thể được chỉ định đơn thuần hoặc phối hợp với các phương pháp khác để nâng cao hiệu quả điều trị.

Hóa trị: Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc chống ung thư, có thể dùng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, nhằm tiêu diệt tế bào ung thư trên toàn cơ thể. Hóa trị thường được áp dụng kết hợp với xạ trị, hoặc sử dụng trước phẫu thuật để làm nhỏ khối u, hay sau phẫu thuật nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.

Liệu pháp nhắm trúng đích: Liệu pháp nhắm trúng đích sử dụng các kháng thể đơn dòng được thiết kế đặc biệt để tác động chính xác vào những phân tử mà tế bào ung thư cần để tồn tại và phát triển. Nhờ cơ chế chọn lọc này, phương pháp giúp tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn và hạn chế tổn thương đến các tế bào lành.

Liệu pháp miễn dịch: Liệu pháp miễn dịch giúp kích hoạt và tăng cường khả năng nhận diện, tiêu diệt tế bào ung thư của hệ miễn dịch. Đây là lựa chọn điều trị quan trọng đối với ung thư hầu họng tái phát hoặc đã di căn. Một số thuốc miễn dịch thường được sử dụng hiện nay gồm pembrolizumab và nivolumab.

Liệu pháp nhắm trúng đích là phương pháp điều trị ung thư hầu họng

Phương pháp ngoại khoa

Phẫu thuật: Phẫu thuật cắt bỏ khối u thường được chỉ định trong các trường hợp ung thư hầu họng còn khu trú, kích thước nhỏ và chưa lan rộng. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân ung thư hầu họng liên quan đến HPV, do nhóm bệnh nhân này thường có độ tuổi trẻ hơn và tình trạng sức khỏe tổng thể tốt, giúp quá trình hồi phục thuận lợi hơn.

Phòng ngừa ung thư hầu họng hiệu quả từ thói quen hằng ngày

Ung thư hầu họng không phải lúc nào cũng có thể phòng tránh tuyệt đối, tuy nhiên bạn hoàn toàn có thể chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh nếu sớm xây dựng lối sống khoa học và hiểu đúng về các yếu tố nguy cơ.

Trước hết, cần chú ý đến virus HPV – một trong những nguyên nhân phổ biến liên quan đến ung thư hầu họng. Việc quan hệ tình dục không an toàn, có nhiều bạn tình hoặc quan hệ bằng miệng làm tăng nguy cơ lây nhiễm HPV. Tiêm vắc-xin HPV cho cả nam và nữ trước 27 tuổi được xem là biện pháp dự phòng quan trọng, giúp giảm đáng kể khả năng mắc bệnh.

Bên cạnh đó, thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu. Dù hút trực tiếp hay thụ động, việc tiếp xúc lâu dài với khói thuốc đều làm tổn thương niêm mạc vùng miệng – họng, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư hầu họng cũng như các ung thư khác ở đường hô hấp. Ngừng hút thuốc càng sớm, lợi ích bảo vệ sức khỏe càng cao.

Rượu bia cũng cần được kiểm soát. Việc sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên hoặc quá mức không chỉ gây hại gan mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào vùng hầu họng, đặc biệt khi kết hợp với hút thuốc.

Cuối cùng, hãy duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tập luyện thể dục đều đặn. Một cơ thể khỏe mạnh với hệ miễn dịch tốt sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc phòng ngừa ung thư hầu họng và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Chăm sóc sức khỏe từ những thói quen nhỏ mỗi ngày chính là nền tảng vững chắc để bảo vệ bạn trước nguy cơ bệnh tật về lâu dài.

Kết luận

Ung thư hầu họng là bệnh lý nghiêm trọng nhưng không phải là “bản án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Việc chủ động nhận biết dấu hiệu bất thường, thăm khám chuyên khoa định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị đóng vai trò quyết định trong tiên lượng lâu dài.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư hầu họng (FAQ)

Ung thư hầu họng có chữa khỏi được không?

Có. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, nhiều trường hợp đạt kết quả rất khả quan.

Ung thư hầu họng có lây không?

Không. Ung thư không phải bệnh truyền nhiễm.

Người trẻ có mắc ung thư hầu họng không?

Có thể, đặc biệt là các trường hợp liên quan đến virus HPV.