Tầm quan trọng của xét nghiệm ung thư vòm họng trong chẩn đoán sớm

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư vùng đầu – cổ có tỷ lệ phát hiện muộn cao, đặc biệt phổ biến tại các quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng mơ hồ và rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh tai mũi họng thông thường. Chính vì vậy, xét nghiệm ung thư vòm họng đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều trường hợp ung thư vòm họng nếu được chẩn đoán ở giai đoạn sớm có thể đạt tỷ lệ kiểm soát bệnh cao, thậm chí điều trị khỏi. Ngược lại, việc chậm trễ trong xét nghiệm và tầm soát khiến bệnh tiến triển nhanh, xâm lấn và di căn, gây khó khăn lớn cho quá trình điều trị. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của ung thư vòm họng, ý nghĩa của xét nghiệm trong chẩn đoán sớm và lý do vì sao mỗi người cần chủ động quan tâm đến việc tầm soát căn bệnh nguy hiểm này.

Tổng quan về ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng là gì?

Ung thư vòm họng là bệnh lý ác tính phát sinh từ các tế bào biểu mô tại vùng vòm họng – khu vực nằm phía sau mũi và phía trên họng miệng. Đây là vị trí “kín”, khó quan sát bằng mắt thường, khiến các tổn thương ban đầu rất dễ bị bỏ sót nếu không có các phương pháp thăm khám và xét nghiệm chuyên sâu.

Về mặt mô bệnh học, đa số các trường hợp ung thư vòm họng thuộc nhóm ung thư biểu mô không sừng hóa, có mối liên quan chặt chẽ với virus Epstein–Barr (EBV). Chính đặc điểm này đã mở ra hướng tiếp cận chẩn đoán thông qua các xét nghiệm sinh học phân tử và xét nghiệm máu đặc hiệu.

Ung thư vòm họng là bệnh thường gặp ở nam giới

Vì sao ung thư vòm họng thường được phát hiện muộn?

Ung thư vòm họng thường được phát hiện muộn vì bệnh phát triển âm thầm, triệu chứng ban đầu mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với các bệnh viêm nhiễm tai mũi họng thông thường như nghẹt mũi, ù tai, chảy máu cam, hạch cổ, khiến người bệnh chủ quan và chậm trễ đi khám, chỉ đến khi bệnh nặng, có hạch to hoặc xâm lấn mới được chẩn đoán, lúc đó thường đã ở giai đoạn tiến triển (giai đoạn 3-4). 

Ung thư vòm họng do đâu mà hình thành?

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân đơn lẻ nào trực tiếp gây ra ung thư vòm họng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng căn bệnh này thường xuất hiện do sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau. Những yếu tố này có thể làm gia tăng khả năng tổn thương tế bào và thúc đẩy quá trình hình thành ung thư, bao gồm:

Hút thuốc lá: Thuốc lá được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu. Trong khói thuốc chứa hơn 7.000 hợp chất hóa học độc hại, trong đó có hàng trăm chất có khả năng gây ung thư. Không chỉ người hút thuốc trực tiếp, những người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc ung thư vòm họng ở mức tương đương.

Nhiễm virus Epstein–Barr (EBV): Virus EBV thuộc họ Herpes được chứng minh có mối liên quan mật thiết đến ung thư vòm họng. Việc nhiễm virus này có thể làm biến đổi cấu trúc tế bào vùng vòm họng, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển khối u ác tính.

Chế độ ăn uống không lành mạnh: Thói quen sử dụng thường xuyên các loại thực phẩm muối mặn, đồ lên men, thực phẩm đóng hộp hoặc chế biến sẵn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Những thực phẩm này thường chứa Nitrosamine – một chất được ghi nhận có liên quan đến ung thư vòm họng và nhiều bệnh ung thư đường tiêu hóa khác.

Yếu tố di truyền: Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư vòm họng hoặc các bệnh ung thư vùng đầu – cổ có nguy cơ cao hơn so với người bình thường. Điều này cho thấy yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định trong cơ chế hình thành bệnh.

Lạm dụng thuốc lá sẽ gây ra nguy cơ ung thư vòm họng

Xem thêm: Nguyên nhân gây ung thư vòm họng thường gặp

Những đối tượng nên tầm soát ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng thường diễn tiến âm thầm, khó phát hiện ở giai đoạn sớm nếu không chủ động kiểm tra. Vì vậy, việc thực hiện xét nghiệm ung thư vòm họng kết hợp với các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng là đặc biệt cần thiết đối với những nhóm nguy cơ cao sau:

• Người có thói quen hút thuốc lá, thuốc lào trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc vùng vòm họng.
• Người từng hoặc đang nhiễm virus Epstein–Barr (EBV) – yếu tố được ghi nhận có liên quan mật thiết đến ung thư vòm họng.
• Người làm việc trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại, khói bụi công nghiệp, khí thải, bức xạ, amiăng, sulfur dioxide hoặc các tác nhân nguy hiểm khác.
• Người có chế độ ăn uống không lành mạnh, thường xuyên sử dụng thực phẩm lên men, đồ muối chua, thực phẩm ướp muối hoặc đồ hộp trong thời gian dài.
• Người có tiền sử gia đình, đặc biệt là cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư vòm họng.

Các đối tượng thuộc nhóm nguy cơ trên nên chủ động xét nghiệm ung thư vòm họng định kỳ, với tần suất từ 6 tháng đến 1 năm/lần, nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và nâng cao hiệu quả điều trị nếu không may mắc bệnh.

Các xét nghiệm ung thư vòm họng hiện nay

Ung thư vòm họng là bệnh lý ác tính có diễn tiến âm thầm nhưng tốc độ tiến triển nhanh, dễ di căn sớm. Vì vậy, việc thực hiện xét nghiệm ung thư vòm họng nhằm phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm đóng vai trò rất quan trọng trong nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng sống cho người bệnh. Hiện nay, bác sĩ có thể chỉ định nhiều phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán khác nhau, bao gồm:

Nội soi vòm họng bằng ánh sáng dải hẹp (NBI): Nội soi NBI giúp làm nổi bật hệ thống mạch máu bất thường dưới niêm mạc, từ đó phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư khi khối u còn khu trú tại vòm họng và chưa có dấu hiệu di căn hạch. Phương pháp này hỗ trợ chẩn đoán sớm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều trị kịp thời và cải thiện tiên lượng bệnh.

Sinh thiết vòm họng: Sinh thiết được thực hiện thông qua nội soi, đặc biệt khi kết hợp với kỹ thuật NBI sẽ giúp xác định chính xác bản chất tổn thương. Bác sĩ có thể lấy mẫu mô tại những vị trí nghi ngờ cao, nơi tế bào ung thư đang phát triển mạnh, từ đó đưa ra chẩn đoán mô bệnh học đáng tin cậy.

Chọc hút hạch cổ bằng kim nhỏ (FNA): Trong trường hợp người bệnh xuất hiện hạch cổ, chọc hút hạch làm xét nghiệm mô bệnh học giúp đánh giá khả năng di căn của ung thư, hỗ trợ xác định giai đoạn bệnh và định hướng phác đồ điều trị phù hợp.

Chẩn đoán hình ảnh: CT Scan hoặc MRI: Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) cho phép đánh giá mức độ xâm lấn của khối u vào các cấu trúc lân cận, đồng thời phát hiện tổn thương lan rộng hoặc di căn xa, góp phần quan trọng trong phân giai đoạn ung thư.

Xét nghiệm sinh hóa và virus EBV: Các xét nghiệm huyết thanh học như IgA/EA, IgA/VCA hoặc định lượng EBV DNA trong máu có giá trị trong sàng lọc, theo dõi đáp ứng điều trị và tiên lượng bệnh. Việc thực hiện các xét nghiệm này trước, trong và sau điều trị giúp bác sĩ đánh giá chính xác diễn tiến của ung thư vòm họng.

Xét nghiệm ung thư vòm họng bằng nội soi sinh thiết

Tầm quan trọng của xét nghiệm ung thư vòm họng trong chẩn đoán sớm

Phát hiện ung thư vòm họng ở giai đoạn sớm có lợi ích gì?

Phát hiện sớm được xem là yếu tố quyết định trong tiên lượng ung thư vòm họng. Ở giai đoạn đầu, khối u còn khu trú, chưa xâm lấn sâu hoặc di căn xa, từ đó mang lại nhiều lợi ích rõ rệt:

• Tăng khả năng kiểm soát bệnh
• Giảm mức độ can thiệp xâm lấn
• Thời gian điều trị ngắn hơn
• Tỷ lệ sống còn cao hơn đáng kể

Nhiều nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân ung thư vòm họng giai đoạn sớm cao gấp nhiều lần so với giai đoạn muộn. Điều này khẳng định vai trò không thể thay thế của xét nghiệm trong chiến lược phòng chống ung thư.

Tăng hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng sống

Khi ung thư vòm họng được phát hiện thông qua xét nghiệm sớm, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp như xạ trị đơn thuần hoặc kết hợp hóa trị với liều lượng tối ưu. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư mà còn hạn chế tác dụng phụ không mong muốn. Ngược lại, nếu bệnh được chẩn đoán muộn, việc điều trị thường phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều phương pháp phối hợp và nguy cơ tái phát cao.

Xét nghiệm ung thư vòm họng hết bao nhiêu tiền?

Chi phí xét nghiệm ung thư vòm họng là mối quan tâm chung của rất nhiều người khi có nhu cầu tầm soát hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc thực hiện các xét nghiệm sàng lọc đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm ung thư vòm họng, từ đó giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.

Trên thực tế, mức giá xét nghiệm không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ sở y tế, phương pháp kiểm tra, danh mục xét nghiệm đi kèm cũng như gói dịch vụ mà người bệnh lựa chọn. Nhiều người lo ngại rằng tầm soát ung thư vòm họng sẽ rất tốn kém, tuy nhiên điều này không hoàn toàn chính xác.

Thông thường, chi phí cho một lần xét nghiệm ung thư vòm họng hiện nay dao động khoảng 400.000 – 1.000.000 đồng. Mức giá này có thể thay đổi tùy theo từng bệnh viện hoặc phòng khám, cũng như các kỹ thuật chuyên sâu được chỉ định thêm trong quá trình thăm khám.

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở y tế hiện nay đã triển khai các gói tầm soát ung thư vòm họng với mức chi phí hợp lý, giúp người bệnh chủ động kiểm tra sức khỏe mà không tạo áp lực lớn về tài chính. Việc lựa chọn gói xét nghiệm phù hợp với nhu cầu và điều kiện kinh tế sẽ giúp bạn an tâm hơn trong quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Xem thêm

• Ung thư vòm họng có nguy hiểm không? Điều bạn cần biết sớm
• Triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua

Kết luận

Ung thư vòm họng là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động xét nghiệm ung thư vòm họng không chỉ giúp phát hiện bệnh kịp thời mà còn mở ra cơ hội điều trị hiệu quả, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sống.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm ung thư vòm họng (FAQ)

Xét nghiệm ung thư vòm họng có đau không?

Hầu hết các phương pháp như nội soi và xét nghiệm máu đều ít gây khó chịu. Sinh thiết có thể gây đau nhẹ nhưng thường được gây tê.

Bao lâu nên tầm soát ung thư vòm họng một lần?

Người nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ 1–2 năm/lần hoặc theo chỉ định bác sĩ.

Xét nghiệm ung thư vòm họng có chính xác tuyệt đối không?

Không có xét nghiệm nào tuyệt đối 100%. Độ chính xác cao nhất đạt được khi phối hợp nhiều phương pháp.

Chi phí xét nghiệm ung thư vòm họng là bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc vào phương pháp xét nghiệm và cơ sở y tế, thường dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.