Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư vùng đầu – cổ có đặc điểm tiến triển âm thầm, triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với các bệnh tai mũi họng thông thường. Trên thực tế, nhiều người bệnh chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị. Chính vì vậy, hiểu rõ quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng không chỉ giúp người bệnh chủ động thăm khám sớm mà còn góp phần nâng cao tiên lượng sống. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ trình bày một cách chuyên sâu và dễ hiểu toàn bộ những nội dung quan trọng trong chẩn đoán ung thư vòm họng theo chuẩn y khoa hiện nay.

Tổng Quan Về Ung Thư Vòm Họng

Ung thư vòm họng là gì?

Ung thư vòm họng (Nasopharyngeal Carcinoma – NPC) là bệnh lý ác tính phát sinh từ biểu mô vùng vòm mũi họng, vị trí nằm sâu phía sau mũi, trên họng miệng. Đây là khu vực có cấu trúc giải phẫu phức tạp, tiếp giáp nhiều cơ quan quan trọng như tai giữa, nền sọ và hạch cổ.

Một số đặc điểm đáng chú ý của ung thư vòm họng:

• Thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ
• Tỷ lệ mắc cao tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam
• Có mối liên quan chặt chẽ với virus Epstein–Barr (EBV)

Ung thư vòm họng thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới

Các giai đoạn của ung thư vòm họng

Sau khi có kết quả chẩn đoán ung thư vòm họng, bác sĩ sẽ tiến hành xác định giai đoạn bệnh. Việc phân giai đoạn giúp đánh giá mức độ tiến triển của khối u, khả năng xâm lấn cũng như di căn, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và tối ưu cho từng bệnh nhân.

Dựa vào kích thước khối u, phạm vi lan rộng và tình trạng hạch bạch huyết, ung thư vòm họng thường được chia thành các giai đoạn sau:

Giai đoạn 0 (ung thư biểu mô tại chỗ): Ở giai đoạn sớm nhất này, các tế bào bất thường chỉ mới xuất hiện tại lớp niêm mạc vòm họng và chưa hình thành khối u xâm lấn. Mặc dù chưa phải ung thư thực sự, nhưng nếu không theo dõi và can thiệp kịp thời, các tế bào này có thể tiến triển thành ung thư trong tương lai.

Giai đoạn 1: Khối u vẫn còn khu trú tại vùng vòm họng. Trong một số trường hợp, ung thư có thể lan nhẹ sang các khu vực lân cận như hầu họng hoặc khoang mũi nhưng chưa xâm nhập hạch bạch huyết.

Giai đoạn 2: Ở giai đoạn này, tế bào ung thư đã lan đến một hoặc nhiều hạch bạch huyết ở cổ, có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên. Tuy nhiên, kích thước hạch vẫn còn tương đối nhỏ.

Giai đoạn 3: Ung thư tiếp tục tiến triển và ảnh hưởng đến nhiều hạch bạch huyết ở cả hai bên cổ. Khối u có thể xâm lấn sâu hơn vào các cấu trúc xung quanh như khoang cạnh hầu, các cơ lân cận hoặc xương nền sọ. Kích thước hạch bạch huyết thường không vượt quá 6 cm.

Giai đoạn 4: Đây là giai đoạn bệnh nặng, được chia thành hai mức độ:

• Giai đoạn 4A: Ung thư đã lan rộng đến các cơ quan quan trọng như não, dây thần kinh sọ, hạ họng, tuyến nước bọt mang tai hoặc các vùng khác trên khuôn mặt. Hạch bạch huyết có thể phát triển lớn, trên 6 cm.
• Giai đoạn 4B: Tế bào ung thư đã di căn xa, vượt ra ngoài vùng cổ, lan đến các hạch bạch huyết ở những vị trí khác trong cơ thể như phổi, nách hoặc vùng bẹn.

Nhìn chung, giai đoạn bệnh càng muộn thì mức độ nguy hiểm càng cao do ung thư đã xâm lấn và di căn rộng. Vì vậy, việc chẩn đoán ung thư vòm họng sớm, kết hợp theo dõi và điều trị kịp thời, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Vì sao ung thư vòm họng khó phát hiện sớm?

Không giống như các khối u có thể quan sát bằng mắt thường, ung thư vòm họng nằm ở vị trí khuất sâu, khó phát hiện nếu không có phương tiện chuyên dụng. Ở giai đoạn sớm, người bệnh thường chỉ có các biểu hiện mơ hồ như:

• Nghẹt mũi một bên
• Ù tai nhẹ
• Đau đầu thoáng qua
• Viêm họng kéo dài

Những triệu chứng này rất dễ bị bỏ qua hoặc điều trị như bệnh lý thông thường, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán ung thư vòm họng.

Các triệu chứng của ung thư vòm họng thường khó phát hiện sớm

Xem thêm: Dấu hiệu ung thư vòm họng giai đoạn sớm

Tầm quan trọng của chẩn đoán sớm ung thư vòm họng

Theo nhiều thống kê y khoa, nếu ung thư vòm họng được phát hiện ở giai đoạn sớm:

• Tỷ lệ đáp ứng điều trị có thể đạt 70–90%
• Hạn chế biến chứng và di chứng nặng nề
• Giảm chi phí điều trị và thời gian nằm viện

Do đó, chẩn đoán sớm đóng vai trò then chốt, quyết định hiệu quả điều trị và chất lượng sống lâu dài của người bệnh.

Khi nào cần thực hiện chẩn đoán ung thư vòm họng?

Các dấu hiệu nghi ngờ ung thư vòm họng giai đoạn sớm

Người bệnh nên chủ động đi khám chuyên khoa tai mũi họng nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Nghẹt mũi kéo dài, thường chỉ một bên
• Chảy máu mũi tái diễn không rõ nguyên nhân
• Ù tai, giảm thính lực một bên
• Đau đầu âm ỉ, tăng dần
• Nổi hạch cổ không đau

Những biểu hiện này không khẳng định chắc chắn là ung thư, nhưng là dấu hiệu cảnh báo cần được chẩn đoán chuyên sâu.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần tầm soát

Một số nhóm được khuyến cáo nên tầm soát ung thư vòm họng định kỳ:

• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vòm họng
• Người nhiễm EBV mạn tính
• Người hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên
• Người làm việc trong môi trường ô nhiễm, khói bụi

Việc tầm soát chủ động giúp phát hiện bệnh ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng như thế nào?

Ung thư vòm họng (ung thư vòm mũi họng) là một trong những bệnh ung thư ác tính có tỷ lệ mắc cao tại các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Điểm đáng lo ngại của bệnh là các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý tai mũi họng thông thường. Vì vậy, phần lớn người bệnh chỉ được phát hiện khi ung thư đã tiến triển sang giai đoạn muộn, gây nhiều khó khăn trong điều trị và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Việc chẩn đoán ung thư vòm họng đòi hỏi quy trình thăm khám bài bản, kết hợp giữa đánh giá lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu.

Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng

Thăm khám lâm sàng

Khi có nghi ngờ ung thư vòm họng, bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành khám tổng quát vùng đầu – cổ nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường. Các bước thường bao gồm:

• Soi vòm họng gián tiếp hoặc nội soi vòm họng để quan sát trực tiếp các tổn thương như khối u sùi, vết loét, vùng thâm nhiễm hoặc chảy máu bất thường.
• Khám hạch cổ để đánh giá tình trạng hạch bạch huyết sưng to – dấu hiệu thường gặp khi ung thư đã lan rộng.
• Đánh giá chức năng các dây thần kinh sọ não, phát hiện sớm các biểu hiện liệt thần kinh.
• Khám các cơ quan lân cận như mũi xoang, tai giữa, họng miệng nhằm xác định mức độ lan tràn của khối u.

Xét nghiệm cận lâm sàng

Các xét nghiệm cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguyên nhân, mức độ và giai đoạn bệnh.

Xét nghiệm hỗ trợ tìm nguyên nhân: Xét nghiệm virus Epstein-Barr (EBV) bằng phương pháp sinh học phân tử (PCR) hoặc xét nghiệm miễn dịch học. EBV được xem là yếu tố liên quan chặt chẽ đến sự hình thành ung thư vòm họng.

Xét nghiệm xác định và đánh giá bệnh

• Xét nghiệm máu và sinh hóa máu giúp đánh giá tình trạng toàn thân, chức năng gan, thận và khả năng đáp ứng điều trị.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) cho phép xác định vị trí, kích thước khối u, mức độ xâm lấn vào các mô xung quanh và khả năng di căn.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) giúp đánh giá chi tiết hơn các tổ chức mô mềm, hỗ trợ phân giai đoạn ung thư chính xác.
• Sinh thiết vòm họng là bước quan trọng nhất để chẩn đoán xác định, thông qua việc lấy mẫu mô nghi ngờ và phân tích tế bào học nhằm phát hiện tế bào ung thư.

Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng

Xem thêm

• Nguyên nhân gây ung thư vòm họng thường gặp
• Tầm quan trọng của xét nghiệm ung thư vòm họng trong chẩn đoán sớm
• Ung thư vòm họng có nguy hiểm không? Điều bạn cần biết sớm

Kết luận

Qua bài viết, có thể thấy việc chẩn đoán ung thư vòm họng đóng vai trò then chốt trong hiệu quả điều trị. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên chủ động thăm khám tại những cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để được đánh giá chính xác và kịp thời. Thực tế lâm sàng cho thấy, ung thư vòm họng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, đặc biệt là giai đoạn đầu, có tỷ lệ kiểm soát và điều trị thành công rất cao, lên đến trên 90%. Chẩn đoán sớm không chỉ giúp tăng cơ hội khỏi bệnh mà còn góp phần giảm thiểu biến chứng, rút ngắn thời gian điều trị và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về chẩn đoán ung thư vòm họng (FAQ)

Nội soi vòm họng bao lâu thì có kết quả?

Kết quả nội soi được bác sĩ đánh giá ngay trong quá trình thực hiện.

Sinh thiết âm tính có loại trừ hoàn toàn ung thư không?

Sinh thiết âm tính giúp loại trừ ung thư tại thời điểm xét nghiệm, nhưng vẫn cần theo dõi nếu triệu chứng kéo dài.

Bao lâu nên tầm soát ung thư vòm họng một lần?

Người nguy cơ cao nên tầm soát 1–2 lần/năm.

Chẩn đoán sớm có chữa khỏi ung thư vòm họng không?

Nếu phát hiện sớm, khả năng kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống là rất cao.