Ung thư vòm họng giai đoạn đầu: Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư vùng đầu – cổ có tỷ lệ phát hiện muộn cao, không phải vì bệnh hiếm gặp, mà bởi triệu chứng giai đoạn đầu rất mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với các bệnh tai mũi họng thông thường. Nhiều người chỉ đi khám khi xuất hiện hạch cổ lớn, đau đầu kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân – lúc này bệnh đã bước sang giai đoạn tiến triển. Trên thực tế, ung thư vòm họng giai đoạn đầu hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả, thậm chí đạt tỷ lệ lui bệnh cao nếu được chẩn đoán sớm. Chính vì vậy, việc hiểu đúng về bản chất bệnh, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và chủ động thăm khám đóng vai trò quyết định đến tiên lượng sống còn của người bệnh.

Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ ung thư vòm họng giai đoạn đầu là gì, các triệu chứng sớm thường gặp, nguyên nhân – yếu tố nguy cơ và mức độ nguy hiểm của bệnh, từ đó có hướng xử trí kịp thời.

Tổng quan về ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư ác tính nguy hiểm, có tốc độ tiến triển nhanh và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cũng như tính mạng người bệnh. Do các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tai mũi họng thông thường nên nhiều người chủ quan, bỏ qua giai đoạn vàng trong điều trị. Thực tế cho thấy, phần lớn bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn, làm giảm đáng kể hiệu quả can thiệp y tế.

Tại Việt Nam, ung thư vòm họng nằm trong nhóm ung thư có tỷ lệ mắc tương đối cao, chiếm khoảng 12% trong tổng số các bệnh ung thư. Đáng lo ngại hơn, có tới khoảng 70% trường hợp phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn cuối, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và tiên lượng sống thấp.

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ung thư vòm họng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố nguy cơ có liên quan mật thiết đến sự hình thành và phát triển của bệnh. Trong đó, nhiễm virus Epstein-Barr (EBV) hoặc virus HPV được xem là yếu tố sinh học quan trọng. Bên cạnh đó, môi trường sống ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất độc hại cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Ngoài ra, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như ăn nhiều thực phẩm muối mặn (cá muối, dưa muối, trứng muối), sử dụng rượu bia thường xuyên, hút thuốc lá trong thời gian dài đều có thể thúc đẩy quá trình ung thư hóa. Yếu tố di truyền và tuổi tác cũng đóng vai trò nhất định, khi người có tiền sử gia đình mắc ung thư vòm họng hoặc người lớn tuổi có nguy cơ cao hơn so với nhóm còn lại.

Dấu hiệu ung thư vòm họng giai đoạn đầu cần đặc biệt lưu ý

Ung thư vòm họng giai đoạn đầu (hay còn gọi là ung thư biểu mô tại chỗ) thường tiến triển âm thầm và rất khó nhận biết. Ở giai đoạn này, các triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt, dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý đường hô hấp thông thường như viêm họng, viêm mũi xoang hay cảm cúm. Chính vì sự chủ quan này mà không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn.

Một trong những khó khăn lớn trong việc phát hiện sớm ung thư vòm họng là do vị trí giải phẫu đặc thù. Vòm họng nằm sâu phía sau khoang mũi, rất khó quan sát bằng mắt thường. Do đó, việc chẩn đoán chính xác thường cần đến nội soi mũi họng và các phương tiện chuyên sâu. Vì có mối liên hệ mật thiết với tai, mũi và nền sọ, nên những biểu hiện sớm của bệnh thường xuất hiện ở các cơ quan này.

Ù tai, nghe kém một bên

Vòm họng có mối liên hệ trực tiếp với tai giữa thông qua vòi Eustache. Khi khối u tại vòm họng phát triển, vòi tai có thể bị chèn ép hoặc bít tắc, từ đó gây ra các triệu chứng ở tai. Trong ung thư vòm họng giai đoạn đầu, biểu hiện thường gặp là ù tai, nghe kém, cảm giác đầy tai – đa phần chỉ xuất hiện một bên.

Do triệu chứng khá giống viêm tai giữa nên nhiều người chủ quan tự mua thuốc điều trị tại nhà. Tuy nhiên, nếu tình trạng ù tai ngày càng tăng, kéo dài và ảnh hưởng sinh hoạt, người bệnh cần đặc biệt cảnh giác. Khi nội soi Tai Mũi Họng, bác sĩ có thể phát hiện khối u vòm nằm cùng bên tai tổn thương, kèm theo hình ảnh màng nhĩ bị co kéo hoặc có dịch trong tai giữa.

Ù tai, nghe kém là triệu chứng ung thư vòm họng giai đoạn đầu

Đau rát họng, khàn tiếng kéo dài

Ở giai đoạn đầu, khối u có thể âm thầm xâm lấn và gây tổn thương niêm mạc vùng hầu họng, khiến người bệnh cảm thấy đau rát cổ họng, đặc biệt khi nói chuyện hoặc ăn uống. Khi khối u tiếp tục phát triển và gây chèn ép, tình trạng khàn tiếng có xu hướng xuất hiện rõ rệt hơn.

Điểm đáng chú ý là cơn đau thường khu trú ở một bên cổ họng, tăng dần theo thời gian và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc điều trị viêm họng thông thường. Đây là dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt với các bệnh lý hô hấp lành tính.

Ho có đờm dai dẳng

Ho kéo dài kèm theo đờm, tái diễn nhiều lần và khó dứt cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng giai đoạn đầu. Các loại thuốc trị ho hay cảm cúm thường chỉ giúp giảm triệu chứng tạm thời, sau đó tình trạng ho lại tiếp tục quay trở lại mà không rõ nguyên nhân.

Ngạt mũi, chảy máu mũi bất thường

Người bệnh có thể gặp tình trạng ngạt mũi một bên hoặc cả hai bên, kèm theo hiện tượng chảy máu mũi lặp đi lặp lại. Đặc biệt, nếu đã điều trị nội khoa trong thời gian dài nhưng không cải thiện, cần hết sức cảnh giác. Đây là một trong những dấu hiệu sớm thường gặp nhưng lại dễ bị bỏ qua của ung thư vòm họng.

Đau đầu kéo dài, khó xác định nguyên nhân

Ở ung thư vòm họng giai đoạn đầu, đau đầu là triệu chứng khá thường gặp nhưng lại dễ bị bỏ qua. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ một bên đầu, cơn đau có thể lan sâu vào hốc mắt, vùng thái dương hoặc đỉnh đầu. Tính chất đau không dữ dội nhưng kéo dài, tái đi tái lại, dễ khiến người bệnh nhầm lẫn với đau đầu do căng thẳng, rối loạn mạch máu hay nguyên nhân thần kinh thông thường.

Trên thực tế, không ít trường hợp đau đầu là biểu hiện duy nhất trong giai đoạn sớm. Người bệnh thường đi khám chuyên khoa Thần kinh, được chẩn đoán đau đầu nguyên phát và chỉ định chụp CT sọ não nhưng không phát hiện bất thường. Chỉ đến khi điều trị nội khoa không cải thiện, tiến hành chụp MRI mới phát hiện tổn thương vùng vòm họng đã xâm lấn nền sọ. Lúc này, phối hợp thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng và sinh thiết tổn thương vòm họng mới giúp chẩn đoán chính xác bệnh.

Xuất hiện hạch bất thường vùng cổ

Nổi hạch cổ là một trong những dấu hiệu tương đối điển hình của ung thư vòm họng giai đoạn đầu. Hạch thường xuất hiện ở vùng góc hàm hoặc dọc hai bên cổ, có thể một hoặc nhiều hạch cùng lúc. Ban đầu hạch còn nhỏ, sau đó to dần theo thời gian.

Đặc điểm thường gặp là hạch chắc, ấn không đau, ít di động và về sau có thể dính chặt vào cơ hoặc da xung quanh. Do không gây đau nên nhiều người chủ quan, chỉ phát hiện bệnh khi hạch đã phát triển rõ rệt hoặc kèm theo các triệu chứng khác.

Xem thêm: Dấu hiệu ung thư vòm họng giai đoạn sớm

Tỷ lệ điều trị khỏi bệnh ung thu vòm họng giai đoạn đầu

Theo các thống kê y khoa, ung thư vòm họng giai đoạn đầu có tiên lượng tương đối khả quan nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Khi người bệnh có thể trạng tốt và đáp ứng tích cực với các phương pháp như xạ trị hoặc hóa xạ trị kết hợp, tỷ lệ kiểm soát bệnh và điều trị thành công có thể đạt khoảng 60–75%. Ngược lại, ở những trường hợp ung thư vòm họng tiến triển đến giai đoạn muộn, đặc biệt là giai đoạn IV, hiệu quả điều trị giảm rõ rệt, thời gian sống thêm 5 năm thường dưới 40%. Chính vì vậy, việc chủ động tầm soát, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và chẩn đoán bệnh ngay từ giai đoạn đầu đóng vai trò then chốt, giúp nâng cao cơ hội điều trị khỏi và cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh.

Ung thư vòm họng giai đoạn đầu sống được bao lâu?

Ở giai đoạn sớm, ung thư vòm họng giai đoạn đầu có tiên lượng tương đối khả quan nếu được phát hiện kịp thời và điều trị đúng phương pháp. Nhờ khối u còn khu trú, chưa xâm lấn sâu hay di căn, quá trình điều trị thường đạt hiệu quả cao hơn so với các giai đoạn muộn. Theo các thống kê y khoa, tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh ở giai đoạn này có thể đạt khoảng 60–75%. Điều đó cho thấy, khi ung thư vòm họng được chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời, khả năng kiểm soát bệnh lâu dài và duy trì chất lượng sống tích cực là hoàn toàn khả thi.

Ung thư vòm họng giai đoạn đầu có tỷ lệ sống trên 5 năm khoảng 60-75%

Xem thêm: Ung thư vòm họng sống được bao lâu và cách kéo dài thời gian sống

Cách chẩn đoán ung thư vòm họng giai đoạn đầu

Việc phát hiện ung thư vòm họng giai đoạn đầu có ý nghĩa rất quan trọng trong điều trị và tiên lượng bệnh. Ở giai đoạn sớm, các dấu hiệu thường khá mờ nhạt nên bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp thăm khám và chẩn đoán để đánh giá chính xác tình trạng của người bệnh.

Thăm khám lâm sàng vùng tai – mũi – họng

Bác sĩ sẽ tiến hành khám tổng quát khu vực đầu, mặt và cổ nhằm phát hiện các hạch bất thường. Sau đó, vùng khoang miệng và vòm họng sẽ được quan sát kỹ lưỡng để tìm kiếm những dấu hiệu nghi ngờ như tổn thương niêm mạc, sưng viêm kéo dài hoặc khối bất thường.

Nội soi vòm họng và sinh thiết

Do vòm họng nằm ở vị trí sâu, khó quan sát trực tiếp nên nội soi là phương pháp gần như bắt buộc khi nghi ngờ ung thư vòm họng giai đoạn đầu. Trong quá trình nội soi, nếu phát hiện vùng tổn thương bất thường, bác sĩ sẽ tiến hành lấy mẫu mô (sinh thiết). Mẫu này sau đó được phân tích mô bệnh học để xác định bản chất lành tính hay ác tính, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Chẩn đoán hình ảnh bằng X-quang

Chụp X-quang có thể được chỉ định để hỗ trợ đánh giá vị trí khối u, hình dạng, kích thước cũng như mức độ ảnh hưởng đến các cấu trúc xung quanh. Mặc dù không phải là phương pháp chuyên sâu nhất, X-quang vẫn đóng vai trò hỗ trợ trong bước đầu sàng lọc.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

CT scan cho phép bác sĩ quan sát rõ hơn cấu trúc vùng vòm họng và hệ thống hạch cổ. Phương pháp này giúp đánh giá mức độ lan rộng của khối u, đặc biệt hữu ích trong việc xác định giai đoạn bệnh.

Chụp cộng hưởng từ (MRI)

MRI được đánh giá là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có độ chính xác cao trong phát hiện ung thư vòm họng giai đoạn đầu. Nhờ khả năng tái tạo hình ảnh mô mềm rõ nét, MRI giúp bác sĩ nhận diện tổn thương nhỏ, đánh giá sự xâm lấn và hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị tối ưu.

Tiến hành thăm khám và quan sát vòm họng để bước đầu xác định bệnh

Xem thêm: Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng

Phương pháp điều trị ung thư vòm họng giai đoạn đầu

Ở giai đoạn sớm, ung thư vòm họng giai đoạn đầu có tiên lượng khá tốt nếu được phát hiện kịp thời và điều trị đúng cách. Việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ dựa trên nhiều yếu tố như mức độ tiến triển của bệnh, thể trạng người bệnh, cũng như điều kiện kinh tế. Dưới đây là những phương pháp điều trị thường được áp dụng hiện nay:

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc đặc trị (dạng uống hoặc truyền tĩnh mạch) nhằm ức chế sự phát triển và tiêu diệt tế bào ung thư. Trong điều trị ung thư vòm họng giai đoạn đầu, hóa trị có thể được chỉ định theo nhiều hình thức khác nhau như:

• Kết hợp đồng thời với xạ trị (hóa – xạ trị đồng thời)
• Thực hiện trước xạ trị để làm nhỏ khối u
• Hoặc tiến hành sau xạ trị nhằm giảm nguy cơ tái phát

Phác đồ hóa trị cụ thể sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên tình trạng bệnh và đáp ứng điều trị của từng người bệnh.

Xạ trị

Xạ trị là phương pháp điều trị chủ đạo trong ung thư vòm họng, sử dụng tia năng lượng cao như tia X để tiêu diệt hoặc kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư. Hiện nay, xạ trị được chia thành hai hình thức chính là xạ trị trong và xạ trị ngoài.

Việc lựa chọn kỹ thuật xạ trị phù hợp phụ thuộc vào vị trí khối u, mức độ xâm lấn và giai đoạn bệnh. Với sự phát triển của công nghệ y học hiện đại, nhiều kỹ thuật xạ trị ngoài tiên tiến đã mang lại hiệu quả cao và có thể thay thế cho một số hình thức xạ trị trong, giúp hạn chế tác dụng phụ và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được chỉ định trong một số trường hợp ung thư vòm họng, kể cả ở giai đoạn đầu. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ khối u nguyên phát, hạch cổ hoặc các mô nghi ngờ xung quanh nhằm kiểm soát bệnh triệt để hơn.

Sau phẫu thuật, tùy vào kết quả giải phẫu bệnh, người bệnh có thể tiếp tục được điều trị bổ trợ bằng xạ trị hoặc hóa trị để giảm nguy cơ tái phát và cải thiện hiệu quả điều trị lâu dài.

Xem thêm: Các phương pháp điều trị ung thư vòm họng hiện nay

Làm thế nào để nâng cao sức khỏe khi mắc ung thư vòm họng giai đoạn đầu?

Ở giai đoạn đầu, người bệnh ung thư vòm họng thường phải đối mặt với nhiều tác dụng phụ trong quá trình điều trị như khô miệng, khó nhai nuốt, thay đổi vị giác hoặc đau rát vùng họng. Nguyên nhân là do các phương pháp điều trị (xạ trị, hóa trị…) tác động trực tiếp lên khu vực miệng – họng, tuyến nước bọt và đường tiêu hóa trên.

Vì vậy, xây dựng một chế độ dinh dưỡng khoa học và phù hợp đóng vai trò rất quan trọng, giúp người bệnh tăng cường sức đề kháng, duy trì thể trạng và hỗ trợ quá trình phục hồi sau điều trị ung thư vòm họng giai đoạn đầu.

Nguyên tắc dinh dưỡng dành cho người bệnh ung thư vòm họng

• Chế độ ăn cần đa dạng, đầy đủ các nhóm chất (đạm, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất), đảm bảo cung cấp đủ năng lượng mỗi ngày.
• Ưu tiên các món ăn mềm, lỏng hoặc được chế biến thành miếng nhỏ để dễ nhai nuốt; có thể chia khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày nhằm giảm áp lực khi ăn.
• Bổ sung nước thường xuyên bằng cách uống từng ngụm nhỏ, khoảng 30–45 phút/lần, đặc biệt khi cảm thấy khô miệng hoặc trước – trong bữa ăn để hỗ trợ quá trình nuốt thức ăn.

Những thực phẩm người bệnh cần hạn chế hoặc tránh

Để giảm kích ứng và tổn thương vùng họng, người mắc ung thư vòm họng giai đoạn đầu nên tránh một số nhóm thực phẩm sau:

• Các loại trái cây và thực phẩm chứa nhiều axit như cam, chanh, bưởi, quýt hoặc các loại quả có vị chua, vì có thể gây đau rát và kích thích niêm mạc họng.
• Thức ăn khô, cứng, kích thước lớn hoặc khó nuốt, làm tăng nguy cơ nghẹn và gây khó khăn cho hệ tiêu hóa.
• Thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, món chiên rán, nướng, thịt xông khói và các sản phẩm nhiều dầu mỡ.
• Thức ăn hoặc đồ uống quá nóng hay quá lạnh, dễ làm tổn thương vùng họng đang nhạy cảm.
• Bia, rượu và các loại đồ uống có cồn, vì chúng có thể làm chậm quá trình hồi phục và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tổng thể.

Một chế độ ăn uống hợp lý kết hợp với tuân thủ phác đồ điều trị sẽ giúp người bệnh ung thư vòm họng giai đoạn đầu cải thiện thể trạng, nâng cao chất lượng cuộc sống và hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt hơn.

Xem thêm: 

• 7 thói quen giúp phòng ngừa ung thư vòm họng
• Ung thư vòm họng nên ăn gì, kiêng gì để hỗ trợ điều trị hiệu quả

Kết luận

Ung thư vòm họng giai đoạn đầu không phải là dấu chấm hết, mà là giai đoạn vàng để điều trị hiệu quả nếu được phát hiện kịp thời. Việc lắng nghe cơ thể, không chủ quan với các triệu chứng nhỏ và chủ động thăm khám chuyên khoa có thể cứu sống chính bạn hoặc người thân.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư vòm họng giai đoạn đầu (FAQ)

Ung thư vòm họng giai đoạn đầu có đau không?

Thường không đau rõ, chỉ âm ỉ nên dễ bị bỏ qua.

Bệnh có lây không?

Không lây từ người sang người.

Điều trị ung thư vòm họng giai đoạn đầu mất bao lâu?

Xạ trị thường kéo dài khoảng 6–7 tuần, tùy phác đồ.

Sau điều trị ung thư vòm họng giai đoạn đầu có tái phát không?

Nguy cơ tái phát thấp nếu phát hiện sớm và theo dõi định kỳ đầy đủ.