Áp xe vú – Biến chứng nguy hiểm của viêm tuyến vú

Áp xe vú là tình trạng ổ mủ hình thành trong mô tuyến vú, thường xảy ra khi viêm tuyến vú không được điều trị kịp thời, có thể gây nhiều ảnh hưởng tới sức khỏe, thậm chí có thể gây hoại tử vú. Ước tính có khoảng 10% – 33% trường hợp nuôi con bằng sữa mẹ bị nhiễm trùng vú và dẫn đến áp xe.

Áp xe vú gây ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người mẹ

Áp xe vú là gì?

Áp xe vú là tình trạng viêm sưng, tích tụ mủ trong vú gây đau đớn do vi khuẩn gây ra. Trong đó, thường gặp nhất là liên cầu và một số vi khuẩn khác như phế cầu, vi khuẩn kị khí...

Áp xe vú có thể là biến chứng của viêm vú, bất kỳ phụ nữ cho con bú nào cũng có thể bị viêm vú do ống dẫn sữa dễ bị tắc, nếu không được điều trị sẽ hình thành áp xe. Khi bạn cho con bú, có thể gây ra các vết rách hoặc xước trên núm vú hoặc xung quanh núm vú, những vết thương này có thể bị nhiễm trùng và tiến triển theo thời gian thành ổ áp xe.

Áp xe vú cũng có thể xảy ra ở những phụ nữ thừa cân, có ngực lớn hoặc những người không giữ gìn vệ sinh cá nhân.

Nếu áp xe vú không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ tạo thành áp xe vú tái phát, áp xe vú tự vỡ hoặc áp xe vú hoại tử. Tuyến vú mất chức năng tiết sữa gây mất sữa, thậm chí có thể dẫn đến hoại tử. Các nhiễm trùng từ ổ áp xe vú cũng có thể lan sang các mạch máu đi toàn cơ thể dẫn đến các biến chứng nặng như nhiễm trùng huyết, suy thận, nặng hơn là gây hoại tử các chi... đó là những biến chứng rất nguy hiểm.

Nguyên nhân gây áp xe vú

Nguyên nhân áp xe vú hình thành do tuyến vú nhiễm trùng gây tích tụ mủ. Viêm vú cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng.

Áp xe vú cũng có thể liên quan đến việc cho con bú. Bệnh xảy ra khi vi khuẩn trên da hoặc từ miệng của bé gây nhiễm trùng không điều trị và để bệnh phát triển thành áp xe. Thời gian khởi phát trung bình của bệnh viêm vú ở phụ nữ đang cho con bú khoảng 6 tuần sau sinh.

Áp xe vú khi cho con bú thường do nhiễm vi khuẩn tụ cầu Staphylococcus Aureus và loại Streptococcus sp gây ra. Loại vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin ngày càng phổ biến. Thông thường, áp xe vú không do tiết sữa mà bởi sự kết hợp giữa vi khuẩn tụ cầu Streptococcus và vi khuẩn kỵ khí.

Sau đó, vi khuẩn có thể xâm nhập thông qua:

• Vết cắt trên da vú.
• Núm vú bị nứt.
• Ống dẫn sữa bị tắc nghẽn.

Việc ngưng cho bé bú hoặc ngưng hút sữa đột ngột có thể gây ứ sữa và dẫn đến nhiễm trùng.

Ngoài ra, phụ nữ không cho con bú và nam giới cũng có thể mắc áp xe vú do nhiễm trùng nhưng không điều trị. Tuy nhiên, trường hợp này không phổ biến. Bệnh này còn được gọi là áp xe vú dưới quầng vú. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào vú qua:

• Vết cắt trên mô vú.
• Tụt núm vú.
• Núm vú bị nứt.

Vú sưng, nóng, đỏ, đau, chứa ổ dịch là dấu hiệu của áp xe vú

Dấu hiệu nhận biết áp xe vú

Các dấu hiệu áp xe vú thường gặp, bao gồm:

• Bệnh nhân sốt cao, rét run.
• Vú sưng - nóng - đỏ - đau
• Núm vú tiết dịch, sữa có lẫn mủ vàng.
• Hạch nách ấn đau
• Dịch chảy ra từ phần da khác của vú gọi là rò mủ.

Các dấu hiệu khi đi thăm khám bác sĩ:

• Siêu âm vú có nhiều ổ chứa dịch.
• Xét nghiệm Công thức máu: bạch cầu trung tính tăng
• Xét nghiệm CRP (C - reactive protein) tăng.
• Chọc dò ổ viêm có mủ, cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ.

Phụ nữ có triệu chứng viêm vú kéo dài hơn 24 giờ, hãy đến gặp bác sĩ để được khám và kê thuốc kháng sinh phù hợp với từng người bệnh. Ngoài ra, bất cứ ai nghĩ bản thân có thể áp xe vú cũng nên đi khám. Các triệu chứng của áp xe vú và nhiễm trùng tương tự nhau. Chỉ có bác sĩ mới có thể xác định được nguyên nhân người bệnh có bị áp xe hay nhiễm trùng…

Cách điều trị áp xe vú

Chăm sóc tuyến vú

• Nghỉ ngơi đầy đủ.
• Uống nhiều nước để giữ nước cho cơ thể.
• Chườm lạnh để giảm đau và khó chịu.
• Dùng thuốc giảm đau thông thường như acetaminophen hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) để giảm đau và hạ sốt.

Sử dụng kháng sinh

Một số loại kháng sinh phổ rộng như penicillin, erythromycin và cephalosporin được sử dụng để điều trị nhiễm trùng. Loại vi khuẩn phổ biến nhất gây ra áp xe vú là Staphylococcus Aureus  – sống phổ biến trên da.

Dẫn lưu mủ

Trong trường hợp uống thuốc không điều trị triệt để bệnh, bên vú áp xe sẽ được chích rạch, dẫn lưu tháo mủ. Chỉ cần chích nặn mủ đối với áp xe vùng da nông. Đối với áp xe sâu bên trong, chích áp xe theo đường nan hoa ở chỗ nông nhất nhưng phải cách núm vú từ 2 cm đến 3 cm. Sau khi tháo mủ bác sĩ sẽ đặt ống dẫn lưu. Hàng ngày, vú áp xe sẽ được bơm rửa các ổ dịch bằng dung dịch sát khuẩn, kết hợp với dùng thuốc kháng sinh toàn thân.

Kiểm tra sức khỏe khi có các dấu hiệu khả nghi giúp mẹ có phương pháp can thiệp kịp thời

Sau khi điều trị áp xe vú, người bệnh sẽ được kê đơn thuốc kháng sinh để ngừa bệnh tái phát. Người bệnh hãy dùng thuốc đủ liều theo quy định của bác sĩ, ngay cả khi người bệnh bắt đầu cảm thấy sức khỏe đã cải thiện. Áp xe vú sau sinh dễ điều trị và nhanh phục hồi hơn áp xe vú không liên quan tiết sữa.

Biện pháp phòng ngừa áp xe vú

Bệnh áp xe vú chủ yếu xảy ra ở phụ nữ sau sinh và cho con bú. Để phòng bệnh áp xe vú, mẹ đang cho con bú cần chú ý một số điều sau:

• Sau khi sinh con mẹ nên mát xa nhẹ nhàng bầu vú để ống dẫn sữa thông thoát và cho con bú sớm ngay sau sinh, bú thường xuyên và bú đúng tư thế.
• Vệ sinh núm vú đúng cách và sạch sẽ trước và sau khi cho con bú.
• Nên cho trẻ bú hết sữa và luân phiên hai bên vú, nếu không, phải vắt hết sữa thừa sau mỗi lần con bú.
• Nếu có hiện tượng tắc tia sữa, phải điều trị kịp thời để thông ống dẫn sữa. Để tránh bị tắc tia sữa, bạn có thể xoa bóp bằng tay, chườm nóng, chiếu đèn hồng ngoại hoặc hút sữa bằng máy...
• Tránh làm nứt hoặc xước núm vú vì đây là điều kiện tốt để vi khuẩn xâm nhập làm viêm tuyến sữa; cũng nên tránh để da bị khô nẻ. Nên mặc áo ngực phù hợp, vừa vặn... để tránh gây tổn thương vú.
• Không cai sữa sớm, khi cai sữa, nên giảm dần số lượng và số cữ bú từ từ.