Căng sữa, căng tức ngực khi cắt sữa: Xử lý thế nào?

Căng tức ngực khi cắt sữa (cai sữa) là hiện tượng sinh lý phổ biến do sữa vẫn tiếp tục tiết ra nhưng không được bú hoặc vắt thường xuyên, gây ứ đọng, đau nhức. Tình trạng này thường kéo dài 5-7 ngày, đôi khi đến 2-3 tuần. Vậy cần làm gì để khắc phục tình trạng đau nhức, khó chịu này.

Căng sữa, căng tức ngực sau sinh là gì?

Căng tức ngực khi cắt sữa hay căng sữa sau sinh là hiện tượng thường xuất hiện sau khi mẹ sinh con từ 3 ngày – 5 ngày hoặc khi mẹ cắt sữa. Lúc này, bầu ngực mẹ xuất hiện cảm giác nóng rực, đau nhức, chạm vào thấy cương cứng. Mẹ không thể hút hoặc hút được rất ít sữa khi bị cương sữa dù ngực đang đầy sữa. Một số trường hợp có thể xuất hiện cả hạch ở vùng nách.

Khi mẹ cắt sữa, ngưng cho bú đột ngột:

• Sữa vẫn tiếp tục được sản xuất trong vài ngày
• Sữa không được lấy ra → ứ đọng trong nang sữa
• Áp lực trong tuyến vú tăng → gây căng tức, đau

Đây là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng cần xử lý đúng để tránh biến chứng.

Các biểu hiện căng sữa sau sinh; không hoàn toàn tương đồng trong mọi trường hợp, mẹ sẽ thấy:

• Bị sưng tấy và đau nhức ngực.
• Ngực căng cứng rất khó chịu.
• Có cảm giác ngực nóng hơn so với nhiều vùng da khác của cơ thể.
• Sờ vào ngực thấy có các u cục lổn nhổn.
• Có thể gây viêm hạch nách.
• Bầu ngực mẹ rất căng sữa nhưng lại không thể hút sữa được.

Cách xử lý căng tức ngực khi cắt sữa

Vắt sữa vừa đủ (Không vắt cạn)

• Nếu ngực quá căng, hãy vắt hoặc hút một lượng nhỏ sữa chỉ để giảm áp lực, tránh kích thích cơ thể sản xuất thêm sữa.

Chườm lạnh

• Sử dụng túi đá bọc trong khăn mỏng hoặc lá bắp cải lạnh đắp lên ngực trong 10-15 phút để giảm sưng, đau và hạn chế sản xuất sữa. Có thể lặp lại 2–3 giờ/lần

Mặc áo ngực vừa vặn

• Chọn áo ngực mềm, có khả năng nâng đỡ tốt để giảm cảm giác nặng nề, đau nhức. Không băng ép ngực cứng (dễ gây tắc tia sữa)

Hạn chế kích thích núm vú

• Tránh xoa bóp quá mức hoặc để nước nóng chảy trực tiếp lên ngực khi tắm, vì điều này có thể kích thích tiết sữa.

Kích thích đầu ti làm tăng prolactin và oxytocin → sữa tiếp tục tiết.

Massage nhẹ nhàng

• Dùng tay xoa nhẹ nhàng theo vòng tròn để giảm đau và tắc sữa.

Thuốc giảm đau (nếu cần)

• Paracetamol hoặc Ibuprofen có thể được sử dụng để giảm đau, nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Tình trạng căng tức nếu không thuyên giảm, mẹ nên thăm khám bác sĩ sớm nhất để tìm cách khắc phục tốt hơn

Khi nào cần dùng thuốc cắt sữa?

Cương sữa có xu hướng thuyên giảm nhanh trong vòng từ 24h – 48h sau khi đã can thiệp các bước xử lý. Sau 48 tiếng, mẹ vẫn không thấy chứng cương sữa giảm nhẹ, mà trái lại ngày càng đau nhức và khó chịu. Khi đó, mẹ cần được đưa đến bác sĩ để kiểm tra và xử lý kịp thời. Trong trường hợp sốt cao hoặc đau quá mức chịu đựng, mẹ có thể sử dụng thuốc giảm đau, thuốc tiêu sưng, giảm viêm dựa trên chỉ định của bác sĩ.

Thuốc tiêu sữa có thể được cân nhắc khi:

• Căng tức quá nhiều
• Ngưng sữa đột ngột theo chỉ định y khoa
• Mẹ không thể giảm sữa tự nhiên

Theo dõi dấu hiệu viêm tuyến vú với các dấu hiệu điển hình: sốt cao (≥ 38°C), ngực đỏ, nóng, sưng và đau nhức dữ dội, đi kèm mệt mỏi toàn thân. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến áp xe vú, gây đau đớn cho mẹ.

Những sai lầm thường gặp khiến tình trạng căng sữa nặng hơn

• Vắt kiệt sữa mỗi lần căng: Việc cố hút kiệt sữa khi đang căng tức chỉ kích thích cơ thể sản xuất nhiều sữa hơn, gây ra vòng lẩn quẩn căng - hút - đầy - căng.
• Chườm nóng liên tục: Chườm nóng quá lâu hoặc quá nóng làm mô vú bị viêm nặng hơn, nên chườm lạnh giữa các cữ bú để giảm sưng.
• Băng ép ngực chặt: Mặc áo lót bó sát hoặc băng ép làm cản trở dòng chảy của sữa, gây tắc nghẽn nghiêm trọng hơn.
• Tự ý dùng thuốc tiêu sữa: Sử dụng thuốc không theo chỉ dẫn có thể gây mất sữa hoặc tác dụng phụ, nên tham vấn bác sĩ khi cần dùng thuốc giảm đau.
• Không theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng: Bỏ qua các triệu chứng như sốt, ngực sưng nóng, đỏ đau kéo dài >48h, có thể dẫn đến áp xe vú

Căng tức ngực khi cắt sữa là phản ứng sinh lý bình thường nhưng cần xử trí đúng để tránh biến chứng viêm. Nếu xử lý đúng, trình trạng này có thể thuyên giảm sau 3 tới 7 ngày, còn nếu cắt sữa đột ngột có thể kéo dài 1–2 tuần.

Nếu tình trạng nặng hơn, gây viêm có thể gây nguy hiểm cho người mẹ nếu không được điều trị chính xác kịp thời. Vì vậy, mẹ cần được thăm khám tại các cơ sở ý tế để bác sĩ tư vấn điều trị ngay khi có dấu hiệu bất thường.